Հայաստան 2005. Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունները և այն, ինչ դրանք բաց թողեցին
2005 թ. փոփոխությունները ներմուծեցին քվեաթերթիկների համարակալված կտրոններ և մասնակցության եռժամյա հաշվետվություններ, բայց զինվորական ընտրողների ցուցակները պահեցին գաղտնի, իսկ հանձնաժողովները՝ Նախագահից կախված։
Բնօրինակ էջը electionscount.info-ում: Ընտրական իրավունքը և ընտրությունների կեղծումները (2010, PDF), էջ 45Գիրքը կետ առ կետ քննում է 2005 թ.՝ այդ տարվա հանրաքվեից և 2007 թ. խորհրդարանական ընտրություններից առաջ ընդունված փոփոխությունները։
- Մանդատներ. կուսակցական ցուցակներ 75 → 90, ընտրատարածքներ 56 → 41։ «Փոքրիկ քայլ առաջ, բայց…»
- Ընտրողների ցուցակները՝ յուրաքանչյուր տեղամասի հասցեներով, տպագիր և էլեկտրոնային կրիչով, տրվում են տեղամասային հանձնաժողովների նախագահներին քվեարկությունից առնվազն երկու օր առաջ։ Սակայն համակարգիչներ տրամադրվեցին միայն տարածքային և կենտրոնական հանձնաժողովներին։
- Գրանցված ընտրողների ընդհանուր թիվը հրապարակվում է քվեարկության նախորդ օրը (երեք օր առաջ փոխարեն)։
- ԿԸՀ-ն մինչև 21:00 ամեն երեք ժամը մեկ հրապարակում է մասնակցությունը, արդյունքներն ամփոփվում են տեղամասում 10 ժամվա ընթացքում, մուտքագրվում տարածքային հանձնաժողովում՝ 18 ժամվա ընթացքում և հրապարակվում որպես նախնական արդյունքներ՝ 28 ժամվա ընթացքում։ Վերջնական մասնակցությունը մինչև 21:00 հրապարակելը, նշում է հեղինակը, հնարավոր է միայն տեղամասերի հետ ուղիղ էլեկտրոնային կապի դեպքում։
- Զորամասերում և կալանավայրերում ստորագրված ցուցակները չեն հրապարակվում և չեն կարող պատճենվել։ Գուցե արդարացված է ազգային անվտանգության տեսանկյունից, բայց խոչընդոտ է թափանցիկության համար. «բազմաթիվ ընտրատեղամասերի միջև զինվորների շրջապտույտ կազմակերպելով՝ կարելի է ցանկացած թեկնածուի ընտրվելն ապահովել»։
- Քվեաթերթիկները պետք է լինեն ծակոտկեն եզրով, համարակալված կտրոնով, որը պոկվում է քվեաթերթիկը տալիս, կտրոնները հաշվվում և կնքվում են։ Քայլ առաջ, բայց կտրոնները և ստորագրված ցուցակները հաշվարկի ընթացքում մնում են տեղամասում, իսկ կեղծ ստորագրություններ ամեն դեպքում կարելի է ավելացնել քվեարկության ավարտից առաջ։
- ԿԸՀ. մեկական անդամ յուրաքանչյուր խորհրդարանական կուսակցությունից և մեկը՝ Նախագահի նշանակմամբ, որը նաև հաստատում է կազմը և անհրաժեշտության դեպքում համալրում այն Վճռաբեկ դատարանի դատավորներով։ Տարածքային և տեղամասային հանձնաժողովները ձևավորվում են անդամ առ անդամ։ «Ոչ բոլոր մրցակից կողմերին է տրվում հավասար ներկայացվածություն»։
- Նախարարները, մարզպետները և քաղաքապետերն այժմ կարող են առաջադրվել խորհրդարանի պատգամավոր՝ առանց հրաժարական տալու, թեկնածուների առաջադրման համար ընտրողների ստորագրությունների պահանջը վերացվեց։
- Վստահված անձանց չի կարելի հեռացնել քվեարկության սենյակից, բացառությամբ ձերբակալման դեպքի, մի բարեփոխում, որը հեղինակը համադրում է 2003 թ. վստահված անձանց ձերբակալությունների հետ։
Ինչպես կարդալ այս գծապատկերը
Յուրաքանչյուր սյուն մեկ խորհրդարանական ընտրություն է։ Մուգ հատվածը կուսակցական ցուցակների միջև ձայների համամասնությամբ բաշխված մանդատներն են, բաց հատվածը՝ միամանդատ ընտրատարածքներում առաջին տեղը զբաղեցրածի շահած մանդատները։
Ինչ է ցույց տալիս
2007-ից 2012 թ. 90 մանդատ ընտրվում էր կուսակցական ցուցակներով, 41-ը՝ ընտրատարածքներում։
Այս կանոններով անցկացված ընտրությունները՝ 2005 թ. տեղական ընտրություններ, 2005 թ. հանրաքվե և հետագա փոփոխությունները մինչև 2007 թ.։
Աղբյուր՝ «Ընտրական իրավունքը և ընտրությունների կեղծումները» (2010, հայերեն), նույն հեղինակի ավելի վաղ հայերեն գիրքը, որը վերլուծում է յուրաքանչյուր ընտրության պաշտոնապես հրապարակված թվերը։ Այստեղի թվերը վերցված են դրանից, էջերի համարները վերաբերում են PDF-ին։
Տվյալներ և աղբյուրներ այս կայքում
Գրքից
Այս հոդվածը հիմնված է the 2010 Armenian edition-ի վրա՝ «Ընտրական իրավունքներ և ընտրությունների կեղծումներ» գրքից, հեղինակ՝ Լյուդվիգ Խաչատրյան: Գրքում մանրամասն ներկայացված են մեթոդը, բանաձևերը և դրանց հիմքում ընկած դեպքերը։